opvoedvraag #4

faceless little girl in despair

Mijn dochter (9 jaar) is regelmatig boos en dan niet bereikbaar, hoe kan ik hier het beste mee omgaan?

Marian

Het omgaan met emoties en gevoelens is iets dat elk kind moet leren. Boosheid is een lastige emotie om mee om te gaan, zowel voor jou als voor je kind.

In eerste instantie is het goed je te realiseren dat iemand tijdens een woedeaanval niet meer helder kan nadenken. Het reptielenbrein heeft

de regie tijdelijk overgenomen en kalmeren lukt dan niet. Haal je kind zo mogelijk uit de situatie, zorg dat ze veilig is en laat haar even met rust. Probeer daarnaast zelf zo rustig mogelijk te blijven ondanks dat dat niet altijd makkelijk en soms onhaalbaar is. Je kan je machteloos of afgewezen voelen en dat kan weer boosheid bij jou oproepen. Als je je bewust wordt van jouw gevoelens is het makkelijker om er afstand van te nemen en rustig te blijven.

Als het je lukt rustig te blijven, krijgt je kind de ruimte om boos te zijn en leert zij dat boos zijn mag en bij het leven hoort. De volgende stap is om je kind (als het is afgekoeld) te helpen bij het leren hanteren van haar woede. Kinderen van deze leeftijd hebben (achteraf) goed in de gaten dat hun woede buitenproportioneel was en schamen zich ervoor.

Als de aanleiding duidelijk is

Is er een concrete gebeurtenis waardoor je kind zo boos wordt (bijvoorbeeld als haar broertje haar pop kapot heeft gemaakt of na een gemene opmerking van een klasgenoot), ga dan zodra zij is afgekoeld met haar in gesprek.

  • Luister met aandacht. (Kinderen hebben het haarfijn in de gaten als jij er met je gedachten niet bij bent. Je kan beter eerlijk zeggen dat je zelf nog een paar minuutjes nodig hebt om te kalmeren, dan doen alsof je aandacht voor je kind hebt.) Laat haar vertellen wat haar zo dwars zit, (ver)oordeel niet en vat samen wat ze jou vertelt.
  • Bagatelliseer haar gevoel niet, maar erken haar gevoel. Zeg bijvoorbeeld: “ik begrijp wel dat je boos wordt, je bent ook erg gehecht aan die pop” of “het was ook niet aardig wat Eva tegen jou zei”. Door haar gevoelens te verwoorden, voelt zij zich begrepen.
  • Maak duidelijk waar de grenzen liggen en benoem haar gedrag. Bijvoorbeeld: “Ik zag dat je zo boos was dat je Daan een klap gaf. Wat had je beter kunnen doen?” of “Toen je zo boos was ging je heel hard stampen en schreeuwen, hoe zou je dat een volgende keer anders kunnen doen?” Op deze manier leer je je kind dat zij boos mag zijn en ook dat zij rekening met een ander moet houden.
  • Sluit af met een knuffel, of ga samen iets gezelligs doen.

Schijnbaar om niets

Soms kunnen kinderen om iets heel kleins ontzettend boos worden. Dit is voor jou als ouder heel vervelend. Je voelt je verward, machteloos en misschien zelfs wel tekortschieten als ouder. Hoe kan het toch dat je lieve kind opeens zo ontploft?

Met name gevoelige kinderen met een sterk rechtvaardigheidsgevoel overkomt dit gedrag. En meestal komt zo’n uitbarsting in een vertrouwde omgeving, bij jou dus…

Spaarzegelboekje

Alle kinderen maken de hele dag van alles met de daarbij horende emoties en gevoelens, mee. Een slechte beurt voor de klas, een nare opmerking van een klasgenoot, een juf die haar verkeerd begrijpt, een vergeten broodtrommel enz. Opzichzelfstaand geen gebeurtenissen om in woede over uit te barsten. De meeste kinderen ‘dealen’ gelijk met dergelijke incidenten en zijn het snel kwijt, het blijft emotioneel niet ‘plakken’.

Wanneer de emoties die een kind doormaakt (bijvoorbeeld teleurstelling, frustratie, onmacht) onbewust wel blijven hangen, kan je dat vergelijken met een spaarzegelboekje. De hele dag door worden er vervelende gevoelens in het boekje geplakt. Als je haar dan tijdens het avondeten bijvoorbeeld vraagt met haar mond dicht te eten, is dat misschien wel het laatste zegeltje (gevoel van “ik doe het niet goed”) en het boekje is vol en wordt onmiddellijk ingeleverd. Dan lijkt het of je kind ontploft alleen omdat jij haar vraagt met haar mond dicht te eten, maar ligt er een boekje vol met negatieve gevoelens aan ten grondslag.

Dit inzicht kan op meerdere manieren helpen. Ten eerste helpt het je omdat je je realiseert dat het niet aan jou ligt. Sterker nog, jouw kind voelt zich bij jou veilig genoeg om (zij het onhandig) haar emoties en gevoelens te uiten, en daar mag je trots op zijn! Daardoor kan jij rustig blijven en er voor je kind zijn. Ten tweede kan je met dit inzicht (namelijk dat je kind moeite heeft met het verwerken en reguleren van haar emoties) je kind gaan helpen:

  • Stel grenzen aan het gedrag, ook al begrijp je het nu beter, bepaald gedrag (slaan bijvoorbeeld) is ontoelaatbaar. Grenzen geven duidelijkheid en daarmee veiligheid.
  • Neem voor het slapen gaan de afgelopen dag met haar door en bespreek vast de verwachtingen voor de volgende dag. “Wat is er allemaal gebeurd die dag? Wat heb je allemaal gedaan? Wat vond je leuk en wat niet? Waar verheug je je op voor morgen?”
  • Geef haar een piekerpoppetje waar zij al haar vervelende gevoelens aan kwijt kan.
  • Geef ruimte aan teleurstellingen. Als ouder wil je zo graag dat je kind zich lekker voelt en ben je snel geneigd negatieve gevoelens weg te wuiven en vervelende gebeurtenissen te relativeren. Zo leer je je kind geen aandacht te geven aan vervelende gevoelens en emoties, maar ze te verstoppen.
  • Vraag je kind haar gevoelens tekenen. Stel er open vragen over, bijvoorbeeld: “Wat betekent de kleur die je hebt gebruikt? of “Ik zie dat je …. hebt getekend, wat bedoel je daarmee?”
  • Bedenk samen welke activiteiten kunnen helpen als ze blijft hangen in een naar gevoel. Bijvoorbeeld even naar buiten gaan, aan haar lievelingsdier denken, het aan de juf vertellen (na overleg met juf uiteraard), muziek maken, sporten.

De oplossing zit in de bewustwording van de emoties en gevoelens en vervolgens leren er passend uiting aan te geven.


Wil je verder praten over dit onderwerp of heb je een andere vraag, aarzel niet contact met me op te nemen!

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: